W kolejnych latach od wystąpienia udaru można też skorzystać z rehabilitacji wtórnej, która trwa od 3 do 6 tygodni w roku. Należy pamiętać, że założeniem każdej rehabilitacji jest odbudowanie – w stopniu maksymalnym – funkcji, które zostały utracone w wyniku udaru. Wstrząśnienie mózgu jest łagodnym następstwem urazu mózgu. Należy do grupy lekkich urazów mózgu stanowiących ok. 80% wszystkich pourazowych uszkodzeń mózgu. Jego skutki w większości przypadków są przemijające, chociaż czas ich trwania można liczyć w dniach, tygodniach, a czasem nawet dłużej. Przyczyną wstrząśnienia Na 29 października przypada Światowy Dzień Udaru Mózgu. Pierwsze obchody miały miejsce w 2006 roku, a ich pomysłodawcą jest World Stroke Organization. W ten dzień roku tym bardziej warto szerzyć wiedzę na wagę życia. Przejdź do dalszej lektury, by dowiedzieć się jak rozpoznać i co zrobić podejrzewając udar mózgu. Definicja cash. Udar mózgu prowadzi do zaburzeń funkcjonowania tego narządu, co może objawiać się w formie utraty sprawności ruchowej, problemów z równowagą oraz trudnościami z komunikacją. Przywrócenie sprawności wymaga regularnej i zazwyczaj długotrwałej rehabilitacji. Pacjenci często obawiają się czy będą mogli wrócić do aktywności sprzed udaru. Zastanawiają się czy możliwy będzie powrót do dawnego życia zawodowego, a także czy uda im się wrócić do sprawności pozwalającej na wykonywanie wcześniejszych aktywności np. ponownego prowadzenia samochodu czy uprawianie sportu. Z poniższego artykułu dowiesz się jak wygląda proces rekonwalescencji po udarze mózgu. Spis treści: Rehabilitacja po udarze mózgu Terapia zajęciowa dla pacjentów po udarze mózgu Czy po udarze mózgu można wrócić do pracy? Prowadzenie samochodu po udarze mózgu – czy jest możliwe? Rehabilitacja po udarze mózgu To czy pacjent po udarze mózgu będzie mógł wrócić do poziomu sprawności sprzed zdarzenia zależy od jego stanu zdrowia, stopnia zaburzeń doznanych na skutek udaru mózgu oraz efektywności procesu rehabilitacji. W rehabilitacji, podobnie jak przy rozpoznaniu pierwszych objawów udaru mózgu, kluczowy jest czas. Istotne jest jej wczesne rozpoczęcie oraz regularne kontynuowanie w kolejnych etapach leczenia. Badania poparte wieloletnimi obserwacjami wykazują, że wraz z upływem czasu od wystąpienia udaru mózgu pacjenci stopniowo tracą sprawność. Celem rehabilitacji poudarowej jest przywrócenie pacjentowi sprawności w jak największym zakresie w jak najkrótszym czasie. Dlatego dąży się do tego, aby była ona rozpoczynana jak najszybciej, często w ciągu pierwszych 24 godzin od incydentu mózgowo-naczyniowego (jak inaczej nazywany jest udar mózgu), po uzyskaniu stabilności stanu zdrowia pacjenta. Rehabilitacja poudarowa powinna być prowadzona przez wielospecjalistyczny zespół rehabilitacyjny tworzony przez specjalistów takich jak: lekarze neurolodzy, lekarze rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuci, pielęgniarki, neuropsycholodzy, logopedzi, terapeuci zajęciowy i pracownicy socjalni. W celu zapewnienia kompleksowej opieki zespół ten powinien stale współpracować także z dietetykiem, technikiem ortopedycznym, a także ze specjalistami innych dziedzin (np. kardiologiem, ortopedą czy psychiatrą), jeżeli pacjent tego potrzebuje. Rehabilitacja rozpoczęta na oddziale udarowym/neurologicznym powinna być później kontynuowana na oddziale rehabilitacyjnym lub w przychodni rehabilitacyjnej. Rodzaj i czas trwania rehabilitacji jest dobierany indywidualnie do pacjenta. Obejmuje nie tylko dostosowane ćwiczenia fizyczne, ale także terapię zajęciową, która uczy chorego funkcjonowania w życiu codziennym czy zawodowym z uwzględnieniem ewentualnych ograniczeń będących następstwem zaburzeń neurologicznych powstałych na skutek udaru mózgu. Terapia zajęciowa dla pacjentów po udarze mózgu Bardzo istotnym elementem rehabilitacji poudarowej jest terapia zajęciowa. Ma na celu nauczyć pacjenta wykorzystywania umiejętności nabytych podczas fizjoterapii w sytuacjach życia codziennego. Łączy zabiegi fizjoterapeutyczne z wykonywaniem typowych codziennych czynności, a dzięki temu pomaga choremu w odzyskiwaniu samodzielności. Jest on angażowany w aktywności związane np. z dbaniem o siebie, pracą czy rozrywką. Taka forma zajęć jest dla pacjentów często bardziej przystępna niż same ćwiczenia fizjoterapeutyczne. Choremu łatwiej jest zrozumieć ich sens, a to sprawia, że bardziej angażują się w terapię, co zwiększa szanse na jej powodzenie, czyli usprawnienie chorego. Terapia zajęciowa pomaga pacjentom odzyskać sprawność w wielu obszarach życia zarówno podstawowych, takich jak: higiena osobista, ubieranie się, spożywanie posiłków, przyjmowania leków czy komunikacji z innymi ludźmi, jak i bardziej zaawansowanego funkcjonowania w społeczeństwie: zarządzania finansami, reakcji na zagrożenia czy rozwiązywania problemów. Należy mieć na uwadze, że ze względu na nieprawidłową pracę narządu ruchu czy zaburzenia poznawczo-behawioralne, które mogą występować po udarze mózgu, nie zawsze można przywrócić wszystkie wcześniejsze sprawności. W takich sytuacjach terapia zajęciowa pomaga wypracować umiejętności zastępcze. Przykładowo, pacjent, który na skutek udaru utracił czucie w połowie ciała, może uczyć się wykonywania wielu czynności na nowo przy użyciu jednej ręki. Czy po udarze mózgu można wrócić do pracy? Od tego jak wiele uda się osiągnąć podczas rehabilitacji, a w szczególności podczas terapii zajęciowej, zależy możliwość powrotu do aktywności zawodowej. Powrót do pracy po udarze mózgu jest niekiedy możliwy, ale trzeba pamiętać, że nie zawsze będzie możliwe wykonywanie tego samego zawodu czy pełnienie takiego samego stanowiska, jak wcześniej. Osoby mające poniżej 65 lat, czyli będące w wieku aktywności zawodowej, w szczególności powinny mieć zapewniony dostęp do specjalistycznej terapii zajęciowej i rehabilitacji zawodowej. Zajęcia powinny uwzględniać zawód wykonywany przez chorego lub przygotować go do ewentualnej zmiany pracy. Powrót do aktywności zawodowej to optymalny sposób zakończeniu rehabilitacji poudarowej. Znacząco wpływa na poprawę jakości życia osób po udarze mózgu. Prowadzenie samochodu po udarze mózgu – czy jest możliwe? Możliwość pojechania samochodem w dowolne miejsce jest dla wielu osób wyznacznikiem samodzielności i niezależności. Z tego względu odzyskanie sprawności za kierownicą jest często dla osób po udarze mózgu bardzo istotnym elementem powrotu do zdrowia. To, czy chory będzie mógł ponownie prowadzić samochód wymaga konsultacji i decyzji lekarza, a w wielu przypadkach wymagane może być także ponowne podejście do egzaminu na prawo jazdy. Zmiany w stanie zdrowia, które mogą mieć wpływ na zdolność kierowania pojazdami np. informację o przebytym udarze należy zgłosić do właściwego urzędu (np. wydziału komunikacji lub starostwa powiatowego). Może to zrobić chory, lub jego rodzina, lekarz prowadzący, a także członkowie komisji ZUS, którzy przyznają rentę z tytułu niepełnosprawności. Po takim zgłoszeniu, kierowca zostaje skierowany na badania pozwalające określić czy i na jakich warunkach może zachować prawo jazdy. Wynika to z faktu, że do skutków udaru mogą należeć zaburzenia równowagi, problemy ze wzrokiem, osłabiona sprawność w kończynach, szybciej pojawiające się zmęczenie, a także trudności w ocenie zagrożenia, czyli czynniki istotnie wpływające na zdolność prowadzenia samochodu. Dla bezpieczeństwa własnego oraz innych uczestników ruchu osoba po udarze mózgu powinna przejść odpowiednie przygotowanie zanim ponownie usiądzie za kierownicą. Powrót do sprawności może ułatwić kierowcy specjalistyczna rehabilitacja, a także współpraca z instruktorem nauki jazdy specjalizującym się w pomocy osobom niepełnosprawnym. Koniecznie może okazać się także przystosowanie samochodu do możliwości kierowcy. Udary mózgu znajdują się w czołówce przyczyn zgonów w Polsce. Szacuje się, że gwałtowny wzrost liczby chorych na nadciśnienie tętnicze przyczyni się do dalszego zwiększania odsetka zgonów i kalectwa wynikających z udaru mózgu. W naszym kraju udary niedokrwienne i krwotoczne (potocznie określane jako „wylew”) stanowią czwartą najczęstszą przyczynę utraty zdrowia, czy też życia w zdrowiu u osób po 40. roku życia, ponieważ częstym skutkiem przebytego udaru jest niepełnosprawność. Szacuje się, że liczba chorych doznających udaru mózgu w Polsce sięga nawet 90 tysięcy rocznie. Udaru najczęściej doświadczają osoby, które nie kontrolują swojego stanu zdrowia, nie wiedzą, że chorują na nadciśnienie tętnicze lub lekceważą tę jednostkę chorobową, mają miażdżycę lub niedostatecznie kontrolowaną cukrzycę. Udar mózgu stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia, dlatego musi być traktowany priorytetowo. Podejrzenie udaru mózgu wymaga natychmiastowej pomocy specjalistycznej. Rokowania dla pacjenta z udarem pogarszają się wówczas, gdy objawy udaru mózgu są niezauważone bądź lekceważone przez wiele godzin. Najczęstsze objawy udaru to: bełkotliwa mowa opadnięty kącik ust asymetryczna twarz porażenie połowicze (niedowład) kończyny górnej i/ lub dolnej brak kontaktu słowno-logicznego zawroty głowy bóle głowy zaburzenia czucia W tej jednostce chorobowej bardzo liczy się czas od rozpoznania pierwszych objawów do: wezwania pogotowia, zabezpieczenia pacjenta, pilnego transportu do jednostki referencyjnej. Jednostka referencyjna dla pacjenta z udarem to szpital, który jest w stanie wykonać konkretną procedurę medyczną przy działaniach odpowiedniego specjalisty. Udar mózgu zwany jest również zawałem mózgu. Wyróżniamy dwa główne typy udaru: Udar niedokrwienny Udar krwotoczny (potocznie określany jako „wylew”) Jak powstaje udar niedokrwienny? Udar niedokrwienny ma miejsce wówczas, gdy zamknięte lub zwężone światło naczynia krwionośnego w mózgu powoduje krytyczne niedokrwienie konkretnego obszaru centralnego układu nerwowego. W takim zdarzeniu do określonych obszarów mózgu nie docierają tlen ani substancje odżywcze i tam właśnie obumierają neurony. Sytuację tę można odwrócić poprzez szybką interwencję medyczną i tak zwaną trombolizę, czyli rozpuszczenie skrzepliny za pomocą leków, co przywraca przepływ krwi w zamkniętym naczyniu. Najlepszy czas dla pacjenta to interwencja w przeciągu pierwszych 4-5 godzin. Interwencję trombolizy wykonuje się również w późniejszych godzinach, jeśli zyski z takiej procedury przeważają nad ryzykiem powikłań. Wówczas można rozszerzyć „okno dla trombolizy” nawet do 6 godzin od wystąpienia pierwszych objawów udaru. Jest też nowa metoda postępowania przy udarze niedokrwiennym, tak zwana trombolektomia mechaniczna. W tym przypadku skrzepy z naczyń mózgowych usuwane są nie za pomocą leków, a niedokrwienne stanowią około 80% przypadków udarów to jest udar krwotoczny? Mianem udaru krwotocznego określa się sytuację, gdy pęka naczynie krwionośne i następuje wylew krwi do mózgu. Tworzy się krwiak, który uciska mózg. W tym typie udaru, poprzez ucisk dochodzi do mechanicznego uszkodzenia neuronów, im większy krwiak, tym większe zniszczenie struktur mózgu. W przypadku dużych krwiaków tworzą się obrzęki mózgu, które bardzo źle rokują. Działaniem ratunkowym jest mechaniczne odbarczenie krwiaka. Udar krwotoczny to efekt pęknięcia naczynia wewnątrz mózgu lub tętniaka (krwotok podpajęczynówkowy). Udary krwotoczne są zdecydowania rzadsze od udarów niedokrwiennych, stanowią 15-20 proc. przypadków, mają natomiast gorsze rokowania. Objawy udaru bez udaru Dość częstą sytuacją jest epizod przemijającego ataku niedokrwienia mózgu (transient ischemic attack – TIA). Jest to przemijający epizod neurologiczny, w którym nie dochodzi do udaru, a pojawiają się objawy wskazujące na udar, jak na przykład zaburzenia mowy, niedowład, bądź porażenie połowiczne. Objawy po kilkunastu minutach się cofają. Taka sytuacja również wymaga transportu do szpitala, diagnostyki oraz konsultacji neurologicznej. Komu grozi udar mózgu? Czynniki ryzyka wystąpienia udaru mózgu: palenie papierosów złe nawyki żywieniowe (miażdżyca) brak aktywności fizycznej praca w stresie, brak odpoczynku nadciśnienie tętnicze cukrzyca miażdżyca naczyń krwionośnych otyłość nadużywanie alkoholu przebyty udar bądź przemijający atak TIA migotanie przedsionków zmiany zakrzepowo-zatorowe Czynniki ryzyka takie jak palenia papierosów nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca znacząco zwiększają prawdopodobieństwo powstania udaru mózgu. Natomiast predyspozycje genetyczne, wg szacunków, stanowią tylko około 10% ryzyka udaru mózgu. Badania pokazują, że ryzyko udaru mózgu wzrasta siedmiokrotnie w ciągu pierwszej doby od zażycia kokainy. Podejrzewa się także, że udarom sprzyja palenie marihuany. U prawie połowy badanych użytkowników marihuany, którzy doznali epizodu udaru niedokrwiennego, nastąpiło to wskutek istotnego zwężenia średnicy tętnic wewnątrzczaszkowych. Jak chronić się przed udarem mózgu? Choroby układu krążenia, do których zalicza się udar mózgu w największym stopniu zależą od trybu życia. Aby zminimalizować ich ryzyko zaleca się: Stosowanie odpowiedniej diety, bogatej w nienasycone kwasy tłuszczowe, w szczególności omega-3 Dbanie o aktywność fizyczna, plan minimum to 10 000 kroków każdego dnia Unikanie stresu Regularny odpoczynek U palaczy – rzucenie palenia Właściwa dieta oraz umiarkowana, regularna aktywność fizyczna pozawalają utrzymać prawidłową masę ciała, zmniejszają prawdopodobieństwo otyłości oraz związanej z nią cukrzycy typu 2. W zapobieganiu udarom kluczowe znacznie ma także prawidłowe leczenie chorób podstawowych tj.: migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia cukrzyca Pierwsza pomoc przy udarze Udar to walka z czasem. Im szybciej choremu zostanie udzielona pomoc, tym większe są jego szanse na przeżycie oraz powrót do sprawności. W przypadku osoby przytomnej: Jeśli podejrzewasz u kogoś udar mózgu, niezwłocznie zadzwoń do dyspozytora medycznego (999 lub 112.) Bardzo ważne jest jak najszybsze wezwanie Zespołu Ratownictwa Medycznego. W żadnym wypadku nie wolno czekać, aż objawy same ustąpią. Jeśli jest to możliwe, w czasie oczekiwania na karetkę, wykonaj pomiar ciśnienia tętniczego. Informacja o wartościach ciśnienia będzie cenna dla lekarza zbierającego wywiad. Czekając na pomoc ułóż pacjenta na boku z udrożnionymi drogami oddechowymi. Jeśli pojawią się wymioty asekuruj głowę, by nie doszło do zachłyśnięcia. Nie podawaj żadnych leków, nie unoś nóg chorego do góry. Nie zostawiaj pacjenta samego. W przypadku osoby nieprzytomnej: Najpierw sprawdź oddech. Jeśli jest obecny utrzymuj pacjenta leżącego na boku z drożnymi drogami oddechowymi. Brak oddechy należy koniecznie zgłosić dyspozytorowi medycznemu a następnie rozpocząć uciski klatki piersiowej (zgodnie z wytycznymi dyspozytora). Obowiązkowe są tylko uciski klatki piersiowej, oddechy są dobrowolne i wymagają przeszkolenia oraz zabezpieczenia w maseczkę do wentylacji usta-usta. Jeśli jesteś sam i zauważyłeś u siebie takie objawy, jak: brak możliwości wypowiedzenia słowa, zawroty głowy, silne bóle głowy, zaburzenia równowagi, czy też porażenie lub niedowład połowy części ciała, niezwłocznie znajdź pomoc bądź samodzielnie wezwij pogotowie ratunkowe. Czas do przyjazdu karetki – co robić? Zamknij zwierzęta, otwórz drzwi oraz postaraj się usprawnić ewakuację pacjenta. Ciągi komunikacyjne powinny być jak najbardziej drożne. Dla ekipy pogotowia ratunkowego bardzo ważne są podstawowe informacje: ostatni posiłek choroby i uczulenia leki, które przyjmuje pacjent, szczególnie leki rozrzedzające krew książeczka pomiaru ciśnień i glikemii telefon do rodziny celem ewentualnego pogłębienia wywiadu przez neurologa U osób starszych, bądź przewlekle chorych bardzo dobrze sprawdza się kartka, na której spisane są najważniejsze informacje: choroby pacjenta przyjmowane leki uczulenia i alergię kontakt telefoniczny do rodziny. Informacje te będą bardzo przydatne przy wszystkich jednostkach chorobowych oraz w stanach nagłych, które dotykają pacjenta. Zaburzenia widzenia Mogą przybierać różną formę od pogorszenia ostrości wzroku, przez niewyraźny, rozmazany obraz po podwójne widzenie. Zdarza się, że dochodzi do ubytku w polu widzenia jednego lub obydwu oczu. Często jest to tzw. niedowidzenie połowicze – pacjent nie widzi prawej lub lewej strony zarówno w prawym jak i lewym oku. Objaw zauważany jest przez chorego przeważnie dopiero, kiedy potyka się o przedmioty znajdujące się na jego drodze lub strąca je z mebli znajdujących się na wysokości rąk. Zobacz też: Udar mózgu - jak udzielić pierwszej pomocy? Zaburzenia mowy Zaburzenia mowy są bardzo charakterystyczne dla udaru. Czasem mogą być spowodowane tylko porażeniem mięśni – opadnięty kącik ust przeszkadza w wyraźnym mówieniu. Zaburzenia mowy mogą wynikać również z uszkodzenia ośrodków mowy w mózgu. Wówczas osoba ma problemy ze znalezieniem właściwych słów, mówi niewyraźnie lub wręcz bełkocze, a zdania nierzadko są pozbawione sensu. Bywa również, że osoba dotknięta udarem nie rozumie co się do niej mówi. Zaburzenia czucia Zaburzenia czucia również dotyczą przeważnie jednej połowy ciała i najbardziej zauważalne są na kończynach i twarzy. Może to być delikatne zmniejszenie odczuwania dotyku, dziwne doznania takie jak mrowienie lub drętwienie (tzw. parestezje), aż do kompletnego znieczulenia i niewrażliwości na dotyk. Zaburzenia równowagi i koordynacji Zaburzenia równowagi i koordynacji występują zdecydowanie rzadziej. Dochodzi do nich, gdy udar dotyczy tylnej części mózgu. Mogą pojawić się zawroty głowy lub nagła utrata równowagi przy staniu lub chodzeniu. Zaburzenia koordynacji objawiają się trudnościami przy wykonywaniu różnych czynności – chodzenia, biegania, ale też np. picia ze szklanki. Osoba z zaburzeniami koordynacji może mieć problem z sięgnięciem po szklankę, a potem z trafieniem szklanką do ust. Wzmożone ciśnienie śródczaszkowe Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, może się rozwinąć w wyniku udarów krwotocznych lub rozległych udarów niedokrwiennych. Powoduje zespół objawów, do których należą: ból głowy, wymioty, zaburzenia widzenia, nieregularne tętno, wzrost ciśnienia tętniczego, nierówność oddechu, zaburzenia świadomości – od senności do utraty przytomności. Niedowład – porażenie mięśni Niedowład po udarze najczęściej dotyczy jednej strony ciała. Osoba dotknięta udarem nie może poruszyć ręką lub palcami, to samo może dotyczyć nogi po tej samej stronie ciała. Porażenie mięśni twarzy objawia się opadaniem kącika ust po jednej stronie. Pacjent nie musi początkowo zauważać zmiany w wyglądzie twarzy. Pierwsze sygnały pojawiają się, gdy podczas picia lub jedzenia, pokarm i płyny wypływają przez opadnięty kącik ust. Nagły ból głowy Ból głowy, wbrew pozorom, nie musi występować w udarach mózgu. Jest typowym objawem udarów krwotocznych, które stanowią zaledwie 10-15% wszystkich udarów. Opisywany jest wtedy jako bardzo silny i nagle pojawiający się ból głowy, „najgorszy w życiu”. Często zlokalizowany jest z tyłu głowy, mogą mu towarzyszyć nudności i wymioty. Zobacz też: Boli mnie głowa - czy mam udar? Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

udar mózgu kiedy wraca mowa